Thứ Năm, 8 tháng 12, 2016

Chia sẻ bí quyết làm giàu nhờ xuất khẩu chanh tươi

Sau khi gom 10 tấn chanh, ông chỉ lựa ra được 20% trong số này đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, 80% còn lại trả hết cho nhà vườn nên họ nhất quyết không chịu bán cho ông. Gác lại mọi công việc ở Sài Gòn, ông chuyển hẳn về miền Tây chuyên tâm chọn nguyên liệu cho thật tốt. Ông thuyết phục bà con yêu cầu của nước ngoài cao nên ông phải có toàn quyền chọn từng trái trong vườn và chấp nhận trả giá cao hơn một chút. “Tôi mất 6 tháng mới ổn định nguyên liệu đầu vào, tạo sự tin tưởng với người trồng chanh để họ an tâm bán chanh cho mình”, ông cho hay.
Để có thể xuất khẩu cả trăm tấn chanh Việt vào thị trường Canada mỗi năm như hiện nay, ông Nguyễn Văn Thành từng nhiều lần thất bại, thậm chí hủy cả 20 tấn hàng khi sản phẩm vừa cập cảng.
Ông Nguyễn Văn Thành, ở huyện Bình Chánh (TP HCM) xuất khẩu nhiều nông sản sang Mỹ, Canada như sầu riêng, thanh long, đậu Hà Lan, bưởi, mít tố nữ, dừa xiêm... Trong đó, mang chanh xuất ngoại khiến ông đối mặt với nhiều thách thức hơn cả, nhất là ở chặng đường đầu chưa am hiểu kỹ về loại trái cây có vị chua rất riêng của Việt Nam. Đó là lý do ông mất trắng gần 20 tấn hàng trong 2 chuyến đầu tiên xuất qua Canada vì hàng chưa kịp đến tay người tiêu dùng đã dập nát, chảy nước, không đủ tiêu chuẩn bày bán.
Một dịp tình cờ đọc báo mạng có nội dung thanh long Việt xuất khẩu qua Mỹ hầu như không đạt chất lượng, ông nảy ra ý nghĩ tại sao trái cây Việt không thể bảo quản được lâu như Thái Lan, Trung Quốc trong khi chất lượng ngon hơn hẳn... Là người nhạy bén trong kinh doanh, từng là giám đốc một công ty chuyên cung cấp bao bì cho các đơn vị xuất khẩu trái cây, nên ông nhận ra được cơ hội mới để kiếm tiền.
Ông quyết định sang Mỹ tìm hiểu thị trường trái cây, tham quan các siêu thị cũng như gặp gỡ một số đơn vị chuyên xuất khẩu nông sản trao đổi và học hỏi kinh nghiệm. Đến năm 2011, nhờ mối quan hệ với vài công ty trong nước chuyên xuất trái cây, ông có cơ hội làm việc với một doanh nghiệp Canada và họ ngỏ ý muốn nhập chanh.
Chanh xuất khẩu phải đồng nhất về kích cỡ, trọng lượng và phải giữ được màu xanh khi bày bán ở nước ngoài. Ảnh: Phương Nga
Theo yêu cầu của đối tác, quả sạch, kích cỡ đồng đều, chọn loại khoảng 30-32 trái cho ra một kg, vỏ dày, màu xanh như mới hái trên cây và phải bóng láng, không có những nốt sần sùi. Đây là cửa ải khó qua với doanh nghiệp Việt khi phải chọn được hàng một cách đồng nhất và làm tốt khâu bảo quản để đảm bảo độ tươi ngon. Còn chất lượng, hương vị của chanh Việt hơn hẳn chanh Mexico vốn khá phổ biến ở "đất nước của cây lá phong".
Để tuyển được hàng theo đúng tiêu chuẩn của nước ngoài, suốt 3 tháng, ông cùng cộng sự về miệt vườn miền Tây Nam Bộ tìm tới các chợ lớn ở Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long, Đồng Tháp chọn hàng, vào từng vườn của các hộ dân để hỏi mua. Sau nhiều ngày khảo sát, ông nhận thấy chanh giấy Đức Hòa, Đức Huệ có mã ngoài đẹp và đều trái nên quyết định xuất sang Canada 2 lô hàng đầu tiên thăm dò thị trường.
"Do đã có kinh nghiệm xuất khẩu trái cây sang Mỹ nên tôi tin mình sẽ thắng ở thương vụ này để làm bàn đạp đưa một loạt nông sản khác xuất ngoại. Tuy nhiên, tôi đã sai lầm ngay từ khâu căn bản nhất", ông kể lại lần mất trắng mười mấy tấn hàng. Vỏ chanh giấy vốn mỏng nên chúng dễ bị dập khi va chạm vào nhau trong các container. Khi cập cảng, chanh gần như bị hỏng hàng loạt, quả thì rỉ nước, quả móp méo, trầy xước... không thể mang đi lưu thông trên thị trường.
Sau khi lau sạch từng trái, chanh được chuyển sang phòng có nhiệt độ 5 độ C để đóng vào thùng. Mỗi thùng được bọc một loại nhựa tốt để tránh tiếp xúc môi trường bên ngoài. Ảnh: Phương Nga
Sau khi xác định mấu chốt vấn đề nằm ở vỏ chanh, ông quyết thử lần nữa. Lần này, ông chọn những cây lâu năm cho trái nhỏ và quan trọng nhất là dày vỏ để chúng còn nguyên vẹn khi sang nước bạn. Sau khi thuyết phục đối tác cho thêm cơ hội, ông gom 3 tấn chanh ở Đồng Tháp xuất ngoại. Nhưng một lần nữa, ông lại thất bại. "Vì không kiểm tra kỹ trước khi đóng gói nên kích thước trái vẫn chưa đồng nhất, quả hơi to, quả lại khá nhỏ, nước còn thấm vỏ ngoài nên chanh mau dập. Tuy lượng hao hụt ít hơn lần đầu (khoảng 40-50%) nhưng giờ đây điều tôi lo lắng nhất là mất uy tín với đối tác", ông chia sẻ.
Phải giải thích và cam kết chặt chẽ, ông mới được phía doanh nghiệp Cananda cho thêm cơ hội nữa. Không cho mình có sai sót gì, ông trực tiếp xuống vựa ở Đồng Tháp lựa từng trái rồi chính tay đóng vào thùng, chứ không giao cho nhà vườn và nhân viên chọn lựa như trước.
Sau khi gom 10 tấn chanh, ông chỉ lựa ra được 20% trong số này đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, 80% còn lại trả hết cho nhà vườn nên họ nhất quyết không chịu bán cho ông. Gác lại mọi công việc ở Sài Gòn, ông chuyển hẳn về miền Tây chuyên tâm chọn nguyên liệu cho thật tốt. Ông thuyết phục bà con yêu cầu của nước ngoài cao nên ông phải có toàn quyền chọn từng trái trong vườn và chấp nhận trả giá cao hơn một chút. “Tôi mất 6 tháng mới ổn định nguyên liệu đầu vào, tạo sự tin tưởng với người trồng chanh để họ an tâm bán chanh cho mình”, ông cho hay.
Một trong những trở ngại khác là chanh phải giữ màu xanh vốn có. Thời gian vận chuyển từ TP HCM đến Canada mất 19 ngày, nên ông phải tìm ra cách bảo quản 40-45 ngày mà chanh vẫn còn độ tươi ngon, giữ được 80% chất lượng.
Nếu sau khi thu mua từ vựa, phân loại xong rồi để chanh ngoài trời, sau đó đóng thùng thì chỉ 3-5 ngày vỏ ngả sang vàng. Ông thử nhiều cách để chanh giữ được lâu như sử dụng thuốc bảo quản trái cây, rửa qua nước ozon... nhưng tất cả đều không có tác dụng. “Tôi luôn tâm niệm mỗi lần thất bại coi như mất khoản học phí. Nếu hết tiền thì chấp nhận nghỉ, nhưng còn tiền đóng thì học tiếp”, ông Thành cho biết.
Sau nhiều ngày nghiên cứu, ông Thành và đội ngũ kỹ sư hóa đi đến quyết định duy trì nhiệt độ lạnh ngay từ đầu và chọn cách đóng gói bằng loại nhựa tốt thay vì lót giấy báo. Trong quá trình vận chuyển về TP HCM, chanh vừa hái xuống được phân loại và đưa vào phòng nhiệt độ 14-15 độ C, lau từng trái để không bị ẩm nước, sau đó đem lượng chanh này sang phòng đóng thùng giữ lạnh ở 5 độ C.
Một đơn vị độc lập phía Canada sẽ kiểm nghiệm bảng phân tích mẫu, phân tích vi sinh do công ty cung cấp. Nếu họ phát hiện chất nào gây hại thì không cho sản phẩm vào cửa khẩu. Ông Thành chia sẻ, khi xuất trái cây sang nước bạn là phải chấp nhận các quy định gắt gao của họ, nhưng nếu có sự kỹ lưỡng, chuẩn bị ngay từ đầu thì có thể vượt qua các rào cản.
Giá chanh công ty chào bán 12 USD một thùng, mỗi thùng 16 kg, xuất khẩu theo giá cam kết từng năm. Tuy nhiên, giá trong nước không ổn định do ảnh hưởng thời tiết nên có lúc ông Thành chấp nhận lỗ 2-3 tháng. Vào năm 2012, ngay mùa lũ lụt ở miền Tây nên rất hiếm chanh, giá mua 55.000-60.000 đồng một kg. "Do đây là thời gian công ty phải xuất như thỏa thuận, dù giá mua chanh gấp 4 lần giá bán, tôi vẫn phải bán”, ông Thành nói.
Hiện nay, doanh thu công ty tăng 20-30% mỗi năm và dự kiến năm tới tăng gấp 1,5 lần. Mỗi tháng công ty xuất chanh sang Canada khoảng 20 tấn, trung bình một năm dao động 150-180 tấn. Mới đây, tập đoàn quản lý 1.400 siêu thị lớn nhất Canada đặt vấn đề làm việc trực tiếp nhập khẩu chanh, nhưng do nguồn cung ứng chưa đủ, vốn còn hạn chế nên công ty ông chưa tiến hành thỏa thuận chi tiết.

Tìm hiểu vấn đề cửa hẹp cho Dunkin Donuts

Nhiều ý kiến cho rằng, chiến lược kinh doanh của Dunkin’ Donuts không chú tâm vào đầu tư mặt bằng rộng rãi và bàn ghế sang trọng là không phù hợp xu hướng tiêu dùng của người Việt Nam. Hơn nữa, lĩnh vực cốt lõi và cũng là khác biệt của thương hiệu này là bánh rán, nhưng người Việt lại không xem bánh rán là món ăn hằng ngày như ở Mỹ hay Canada.
Bánh ngọt kèm cà phê
Mô hình cửa hàng cà phê chuỗi cạnh tranh khá gay gắt, nhất là sau khi Starbucks vào Việt Nam, khiến hàng loạt chuỗi cửa hàng cà phê của Trung
Nguyên, Highlands Coffee, Gloria Jean’s Coffees, The Coffee Bean & Tea Leaf... đã phải đầu tư làm mới hình ảnh, dịch vụ, thiết kế cửa hàng để thu hút kháchh hàng. Thậm chí, ngay cả Starbucks, sau một thời gian kinh doanh, cũng đang điều chỉnh để thích nghi với thị trường mới.
Tuy vậy, mô hình kinh doanh cửa hàng cà phê tại Việt Nam xem ra vẫn còn rất tiềm năng. Theo ông Andrew Nguyễn, người đem thương hiệu The Coffee Bean &Tea Leaf vào Việt Nam, thị trường của ngành này còn rất rộng, tiềm năng cũng còn rất lớn vì số đông người Việt Nam đều rất thích
uống cà phê.
Và thực tế một năm, The Coffee Bean &Tea Leaf vẫn đủ khả năng để mở 10 quán cà phê. Chính vì vậy, ngay cả các thương hiệu bánh ngọt cũng đang chuyển hướng đầu tư vào mô hình cà phê - bánh ngọt.
Ngay khi cửa hàng bánh đầu tiên khai trương tại góc Cao Thắng - Nguyễn Thị Minh Khai, đại diện của Paris Baguette đã tuyên bố: “Mô hình bánh - cà phê là xu hướng đang được các nước ưa chuộng và tại Việt Nam, mô hình này càng phù hợp hơn”.
Vì vậy, dù vẫn theo tiêu chí cửa hàng bánh Pháp, phục vụ nhanh theo kiểu mang đi nhưng mô hình hoạt động là “Paris Baguette café” dành cho người dùng bánh và cà phê.
Theo mô hình này, tất cả các cửa hàng của Paris Baguette đều đầu tư phòng lạnh, bàn ghế và không gian cho khách thưởng thức cà phê, bánh ngọt tại chỗ, có Wi - Fi như một quán cà phê thực thụ.
Theo quản lý cửa hàng, lượng khách hàng đến Paris Baguette để vừa uống cà phê, ăn bánh ngọt tương đương lượng khách đến mua bánh mang đi. Mô hình này khá hiệu quả nên chỉ trong một năm, Paris Baguette đã mở 3 cửa hàng tại TP.HCM.
Có mặt tại Việt Nam sớm với tiêu chí ban đầu là phục vụ bánh theo khẩu hiệu: “Mỗi ngày luôn tươi ngon, luôn ngon miệng” nhưng khi thấy xu hướng phục vụ bánh - cà phê tại chỗ đang thịnh, Tous les Jours cũng chuyển hướng mô hình kinh doanh.
Hai cửa hàng mới của Tous les Jours tại đường Nguyễn Thị Minh Khai và góc Cao Thắng - Võ Văn Tần đều có tầng lầu, phục vụ khách uống cà phê, ăn bánh tại chỗ, không gian thoáng mát.
Hoặc rõ nhất là Givral, sau một thời gian bị người tiêu dùng chỉ còn nhớ đến một thương hiệu bánh ngọt, gần đây cũng đã đồng loạt đầu tư chuỗi 6 cửa hàng Givral Café trên toàn quốc và dự kiến sẽ tiếp tục mở thêm 4 cửa hàng tại Hà Nội và TP.HCM.
Ở lĩnh vực thức ăn nhanh, nydc cũng đưa cà phê vào menu phục vụ, thậm chí cách bày trí cửa hàng không khác một cửa hàng cà phê. Hoặc McDonald’s tuy đang chuẩn bị khai trương cửa hàng đầu tiên cũng tuyên bố: “Sẽ có phục vụ cà phê sau khi cửa hàng thức ăn nhanh McDonald’s đi vào hạt động ổn định”.
Theo tiết lộ của ông Nguyễn Huy Thịnh, Giám đốc Điều hành McDonald’s Việt Nam: “Hiện nay, ngoài thức ăn nhanh, McDonald’s còn sở hữu thương hiệu McCafé với mô hình phục vụ và thực đơn không khác Starbucks. Mô hình này đang hoạt động song song trong hệ thống của McDonald’s trên thế giới và rất hiệu quả. Bởi cùng một địa điểm nhưng Mc- Donald’s vừa phục vụ được trẻ em thích thức ăn nhanh và có không gian cho phụ huynh thưởng thức cà phê”.
Chính vì vậy, cửa hàng đầu tiên của McDonald’s tại TP.HCM được chọn ở vị trí khá đắt, gồm 2 tầng với diện tích 1.300m2, phục vụ hơn 350 chỗ ngồi, có chỗ đậu xe, không gian riêng biệt, thiết kế phù hợp nhu cầu giải trí và ăn uống.
Dunkin' Donuts đã chậm chân?
Mặc dù tự tin là thương hiệu nổi tiếng, có khoảng 10.800 cửa hàng trên khắp thế giới nhưng sự có mặt của thương hiệu bánh - cà phê Dunkin’ Donuts tại Việt Nam vào thời điểm này vẫn khiến nhiều người hoài nghi về khả năng thành công.
Nhiều ý kiến cho rằng, chiến lược kinh doanh của Dunkin’ Donuts không chú tâm vào đầu tư mặt bằng rộng rãi và bàn ghế sang trọng là không phù hợp xu hướng tiêu dùng của người Việt Nam. Hơn nữa, lĩnh vực cốt lõi và cũng là khác biệt của thương hiệu này là bánh rán, nhưng người Việt lại không xem bánh rán là món ăn hằng ngày như ở Mỹ hay Canada.
Tuy nhiên, theo ông Johnathan Hạnh Nguyễn, Chủ tịch Tập đoàn IPP, quản lý đơn vị nhượng quyền Dunkin’ Donuts: “Chiến lược C+1 (cà phê Arabica, cà phê đá xay Dunkaccino, cà phê sữa đá xay + bánh rán hoặc bánh kẹp thịt sandwich, bánh doughnut...) sẽ là lợi thế cạnh tranh của Dunkin’s Donuts. Hơn nữa, ở các nước Thái Lan, Philippines, thương hiệu này đã thành công rồi nên tôi tin ở Việt Nam cũng sẽ thành công. Chẳng
hạn, ở Philippines, dù thị trường này cũng có mặt Starbucks và nhiều thương hiệu bánh - cà phê đang kinh doanh nhưng Dunkin’ Donuts vẫn có 900 cửa hàng”.
Theo ông Hạnh, phương thức kinh doanh của Dunkin’ Donuts không nhằm vào cạnh tranh với các thương hiệu lớn mà đi theo mảng thị trường, đi vào các sân bay, cửa hàng bán lẻ, TTTM, trường học nên không cần mặt bằng lớn, chỉ cần khoảng 20m2. Giá bán cũng cạnh tranh, một ly cà phê đá giá 29.000 đồng (không nhất thết phải mua bánh) và chương trình đang áp dụng một combo cả bánh và cà phê chỉ có 28.000 đồng.
Được biết, Dunkin’ Donuts đã được điều chỉnh theo khẩu vị của người Việt Nam: cà phê đậm đặc, sữa ngọt, bánh ăn sáng bổ sung bánh mặn, nhân cá hồi. “Mô hình này không phải cà phê thư giãn mà là cà phê cung cấp năng lượng. Đây là mô hình bánh đi kèm cà phê nhưng Dunkin’s Donut trên toàn thế giới khoảng 1,7 tỷ ly cà phê một năm.
Bên cạnh đó, lợi thế của mô hình này là chi phí điều hành cũng như vốn đầu tư thấp hơn, chỉ cần 200.000 USD, khoảng 4 tỷ đồng cho một cửa hàng. Đơn cử, chi phí đầu tư một cửa hàng Phú Mỹ Hưng là 200.000 USD, cửa hàng ở Phan Xích Long là 205.000 USD”, ông Hạnh giải thích thêm.
Ông Hoàng Bảo Nguyên Quỳnh, Trưởng phòng Marketing phụ trách thương hiệu Dunkin’s Donuts, cũng cho rằng: “Với khoảng 51% dân số dưới độ
tuổi 39, Việt Nam có một thị trường tiềm năng với dân số khá trẻ và cà phê được xem là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày của họ. Hơn nữa, theo thông tin nghiên cứu thị trường, thực phẩm đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, hương vị ngon và không phải đợi lâu, tiện lợi là 3 lý do hàng đầu mà khách hàng ưa chuộng thức ăn nhanh. Đây cũng là điểm mạnh của Dunkin’Donuts”.
Vì vậy, mục tiêu của Dunkin’ Donuts Việt Nam trong năm 2014 là mở thêm từ 7-8 cửa hàng.

Rộn ràng với thị trường: Tết, Tết, Tết đến rồi

Không chỉ nhà sản xuất lo hàng tồn mà tiểu thương cũng sợ nên không dám trữ hàng. “Dù hàng đã lên kệ nhưng từ đầu năm đến nay, sức mua vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi nên chẳng ai dám trữ số lượng lớn. Hơn nữa, hàng của các nhà cung cấp luôn đầy kho, kêu lúc nào cũng có thì việc gì phải
trữ, vừa phải bảo quản, vừa lo sợ không bán hết hàng”, bà Ngô Thị Dung, tiểu thương ngành hàng bánh kẹo chợ Bến Thành, cho biết.

Hàng đã lên kệ
Đến thời điểm này, các nhà sản xuất đã chuẩn bị một lượng hàng đủ để chi phối thị trường.
Bà Trần Uyên Phương, Phó tổng giám đốc Công ty Tân Hiệp Phát, cho biết, trong dịp Tết này, Tân Hiệp Phát đã kịp thời đầu tư ra mắt nhiều mặt hàng mới để cung cấp cho thị trường như trà thảo mộc Dr. Thanh không đường với công thức mới và dễ uống, trà xanh Không Độ ít đường đột phá về tính năng giúp giảm 75% lượng calo so với sản phẩm hiện nay.
Trong lĩnh vực bánh kẹo, Công ty Kinh Đô ra mắt đến 20 loại sản phẩm mới với sản lượng 4.500 tấn, Bibica giới thiệu hơn chục loại bánh, kẹo với bao bì thiết kế bắt mắt dành cho phân khúc cao cấp, với sản lượng tăng 10% so với năm ngoái, đạt 1.250 tấn.
Trừ một số thương hiệu lớn, sản xuất những mặt hàng đặc thù Tết như bánh mứt, nước giải khát... đầu tư cho sản phẩm mới, năm nay, đa phần các DN không mặn mà với việc tung hàng mới, mà chủ yếu làm mới sản phẩm bằng bao bì, thiết kế. Bởi, kinh tế khó khăn, sức mua giảm nên đầu tư cho sản phẩm mới rất ít có cơ hội thành công.
Ông Văn Đức Mười, Tổng giám đốc Công ty Vissan, cho biết, các xưởng sản xuất của Công ty đang chạy hết công suất để cung ứng cho thị trường 3.670 tấn thực phẩm chế biến. Trong 400 sản phẩm mùa Tết của Vissan thì hầu hết là các món truyền thống như chả giò, chả lụa, xúc xích, lạp
xưởng, thịt kho sẵn... được thiết kế bao bì Xuân. Trong đó, chiếm nhiều nhất trong thực phẩm mùa Tết của Vissan có 410 tấn chả giò, hơn 800 tấn lạp xưởng.
Ngoài ra,  Vissan cũng đã chuẩn bị 40.000 con heo để phục vụ cho toàn bộ hệ thống các cửa hàng, siêu thị trên toàn quốc. Hiện, sản phẩm chế biến đã được Vissan đưa ra hệ thống phân phối. Với vốn dự trữ 853 tỷ đồng, Vissan đang kỳ vọng sẽ tăng 20% doanh thu và sản lượng trong mùa kinh
doanh cuối năm này.
Không chỉ có Vissan, các DN tham gia chương trình bình ổn giá của TP.HCM cũng đưa hàng đến các điểm bán như cửa hàng, siêu thị, chợ. Thông tin từ Sở Công Thương, năm nay, các DN đã chuẩn bị 7.500 tỷ đồng hàng hóa, nhiều mặt hàng đã chuẩn bị số lượng lớn, đủ chi phối 30 - 60% thị trường.
Ở lĩnh vực phân phối, Saigon Co.op đã chuẩn bị 80.000 tấn (5.000 tỷ đồng) các mặt hàng thực phẩm tươi sống, thực phẩm khô, hàng
may mặc, hàng gia dụng và đồ uống, tăng hơn 20% so với Tết Quý Tỵ.

Hiện hàng Tết không chỉ đầy các kệ hàng trong siêu thị mà tại các chợ truyền thống, các tiệm tạp hóa cũng tràn ngập. Các tiểu thương chợ Bến Thành cho biết, hàng Tết đã ra chợ từ giữa tháng 12, đặc biệt là những mặt hàng mứt Tết.
Mặt hàng này được trưng bày sớm vừa để đáp ứng nhu cầu đón Tết sớm của người tiêu dùng trong nước, vừa phục vụ Việt kiều và khách vãng lai mua về làm quà biếu. Ngay từ thời điểm trước Giáng sinh, hàng Tết đã được tập kết về các chợ và giá cả không tăng so với ngày thường.
Điều lo lắng nhất của các DN hiện nay là sức mua quá kém. Ông Trương Chí Thiện, Công ty CP thực phẩm Vĩnh Thành Đạt, cho biết, để không xảy ra tình trạng “thiếu hàng sốt giá”, DN phải tăng lượng dự trữ 20% so với năm ngoái.
“Chúng tôi không lo thiếu hàng mà chỉ sợ sức mua giảm, vì đến thời điểm này mà sức mua vẫn rất chậm. Với tình hình này, năm nay sẽ không có tình trạng làm giá trứng của công ty nước ngoài như những năm trước vì DN đã có thêm nguồn hàng đối ứng”, ông Thiện cho biết.
Bán hàng bằng mọi giá
Sức mua vẫn chưa hồi phục nên các DN đã tìm mọi cách để “đẩy” hàng đi. Vì thế, chi phí đầu tư cho công tác bán hàng được đẩy mạnh.
Lo lắng vì sức mua chậm, năm nay, các DN đều thay đổi chiến thuật, tìm mọi cách để bán hàng. Thay vì chờ nhà phân phối gọi hàng khi cần, nhà sản xuất đã tổ chức bộ phận bán hàng “trực chiến Tết”.
Với đặc thù sản phẩm chiếm đến 70% sản lượng được bán ra từ kênh hiện đại (siêu thị, cửa hàng tiện lợi) nên Công ty Sài Gòn Food đầu tư mạnh cho hoạt động bán hàng ở kênh này. Bà Lê Thị Thanh Lâm, Phó tổng giám đốc Công ty Sài Gòn Food, cho rằng, điều quan trọng trong kinh doanh trong mùa Tết năm nay là làm sao giao nhận hàng đến tay người tiêu dùng.
Trong khi hàng dự trữ ở Công ty thì nhiều nhưng vì nhân viên siêu thị ít “chăm sóc” nên thường bị hụt hàng trong những ngày sức mua tăng cao. Vì thế, năm nay, Sài Gòn Food tăng cường đội ngũ nhân viên đứng quầy “trực chiến” ở các siêu thị để sẵn sàng châm hàng, không để xảy ra tình trạng đứt hàng.
Bên cạnh đội ngũ giao hàng bằng xe tải, Sài Gòn Food cũng tăng cường đội ngũ 60 người giao hàng bằng xe gắn máy, xe ba gác để có thể giao hàng vào ban đêm, vào ngày thứ Bảy, Chủ nhật, những ngày cận Tết. Trong Tết, Công ty sẽ bắt đầu giao hàng từ ngày mùng 2 nếu các siêu thị có nhu cầu.
Cũng như Sài Gòn Food, Công ty Vissan đã chuẩn bị đội xe 60 chiếc và cũng đã xin giấy phép giao hàng vào giờ cao điểm. Ngoài ra, ông Mười cũng cho biết, năm nay, Vissan đã chuẩn bị một đội xe máy đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm để sẵn sàng đưa hàng vào những cửa hàng ở chợ truyền thống. Vì sản phẩm của Vissan đến 70% tiêu thụ nhờ vào kênh truyền thống nên Công ty phải linh động với đội ngũ giao hàng nhỏ gọn, để có thể kịp đưa hàng vào các chợ.
Ngoài hệ thống bán hàng này, Vissan còn tổ chức chương trình khuyến mãi để kích cầu mua sắm. Bắt đầu từ 18/11/2013 - 31/1/2014, Vissan thực
hiện giảm giá 8.000 đồng mỗi ký lạp xưởng và “chạy thêm” chương trình khuyến mãi mỗi ký giảm thêm 2.000 đồng.
Ngoài ra, Vissan không tăng giá bán sản phẩm mặc dù hiện nay giá heo hơi đã tăng 19% so hai DN này quyết tâm loại bánh kẹo ngoại ra khỏi thị trường ở cả phân khúc bình dân và cao cấp, ở vùng thành thị và nông thôn. với đầu năm. Tính tổng cộng, kinh phí cho chương trình giảm giá, khuyến mãi này chiếm khoảng 20 tỷ đồng.
Trong ngành hàng trứng gia cầm, Công ty Ba Huân đẩy mạnh công tác bán hàng lưu động nhiều hơn nữa tại các chợ truyền thống. Mặt khác, để tránh tình trạng sốt giá cục bộ, năm nay, Công ty đầu tư hơn 10 đầu xe chuyên để phục vụ bán hàng lưu động đến các khu công nghiệp, vùng sâu, vùng xa. Hiện tại, các xe lưu động này đã bắt đầu hoạt động ở các khu công nghiệp TP.HCM.
Công ty Vĩnh Thành Đạt thì ngoài kênh siêu thị, cửa hàng, chợ truyền thống, mùa Tết năm nay Công ty mở những điểm bán mới ở các khu vực vùng ven, ngoại thành. Hai “đại gia” bánh kẹo Kinh Đô và Bibica cũng đẩy mạnh bán hàng về thị trường nông thôn, vùng sâu, vùng xa.
Năm nay, Kinh Đô tăng cường khai thác tất cả các kênh phân phối để tiếp cận và đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Công ty Bibica còn tổ chức những ngày hội bán hàng mà cả tổng giám đốc, các phó tổng giám đốc cũng tham gia nhằm đưa thương hiệu đến gần hơn với người tiêu dùng. Cả hai DN này quyết tâm loại bánh kẹo ngoại ra khỏi thị trường ở cả phân khúc bình dân và cao cấp, ở vùng thành thị và nông thôn.
Các DN cho biết, mùa Tết năm nay, kinh phí cho khâu giao, nhận hàng chiếm số lớn trong chi phí bán hàng. Theo tính toán của bà Thanh Lâm, chỉ riêng khoản lương cho đội ngũ xe ba gác, xe gắn máy phục vụ cho 20 ngày cận Tết và trong Tết đã tốn khoảng 240 triệu đồng. Đó là chưa kể một lượng lớn nhân sự túc trực tại các siêu thị trong mùa Tết này.
Bên cạnh đó, để hàng hóa lưu thông trong những ngày cận Tết và trong Tết, Công ty phải đầu tư thêm cho khâu sản xuất, vận chuyển hàng. Bởi thường vào ngày 23 Tết, các DN sản xuất đều cho công nhân về quê ăn Tết nên những người ở lại làm việc phải có chế độ bồi dưỡng khác.
“Nhưng nếu chi phí tăng 2 - 3% mà doanh số tăng gấp đôi so với tháng thường, tăng 70 - 80% so với bình quân cả năm thì DN cũng không tiếc tiền đầu tư. Chỉ sợ chi phí tăng mà doanh số không tăng”, bà Lâm chia sẻ.
Trong khi nhà sản xuất tìm mọi cách để hàng đến các điểm bán thì các nhà phân phối cũng tìm cách đẩy hàng nhanh hơn đến người tiêu dùng. Ông Nguyễn Thành Nhân, Phó tổng giám đốc Saigon Co.op, cho biết, Tết năm nay, Co.opmart sẽ tập trung vào dịch vụ gia tăng cho khách hàng.
Vào ngày 1/1/2014, Co.opmart sẽ ra mắt dịch vụ tính tiền nhanh nhằm giải quyết tình trạng quá tải dịp Tết. Co.opmart cũng tổ chức 150 chuyến hàng lưu động về vùng sâu, vùng xa đồng thời với việc tung ra các chương trình giảm giá trong suốt mùa Tết này với mức giảm lên đến 50%.
Bên cạnh đó, Saigon Co.op cũng đã làm việc với các làng nghề ở tỉnh để đưa hàng đặc sản vào siêu thị. Năm nay, có 26 DN, cơ sở làng nghề được Saigon Co.op ứng vốn để sản xuất hàng đặc sản cho Co.opmart trong dịp Tết. Có những đặc sản lần đầu tiên xuất hiện ở siêu thị, trong các giỏ quà Tết thuần Việt của Co.opmart vào ngày 11/1/2014 tới đây. Đây cũng là cách để tạo dấu ấn với người tiêu dùng về hàng hóa nhằm tăng sức mua.
Hệ thống siêu thị Aeon (Nhật Bản) dù chưa chính thức khai trương nhưng cũng đã công bố mở cửa ngay ngày mùng 1 Tết (31/1/2014). Hiện nay, ngoài hàng hóa chuẩn bị khai trương, hệ thống siêu thị này cũng đã dự trữ nguồn hàng Tết khá lớn.
Lo ôm hàng tồn!
Với lượng hàng dự trữ khá lớn nhưng trước sức mua kém, các DN lại lo lắng phải...ôm hàng tồn!
Dù đã dùng đủ mọi cách, thậm chí tăng chi phí để đưa hàng đến tay người tiêu dùng nhưng các DN vẫn lo sợ tình trạng hàng tồn kho. Ông Phan Thanh Hùng, Phó giám đốc Công ty Ba Huân, cho biết, để chuẩn bị cho mùa hàng Tết này, Công ty đã đưa vào sử dụng trang trại chăn nuôi công nghệ cao ở Bình Dương.
Với trang trại mới này, sản lượng hàng Tết của Công ty tăng 20 - 30% so với năm ngoái. Tuy nhiên, với lượng gia tăng mà sức mua dự đoán không mấy sáng sủa nên Ba Huân đang lo bị tồn kho. Chính vì vậy, vừa lo chuyện kinh doanh Tết nhưng Công ty lại phải lên phương án xử lý phòng xảy ra tình trạng tồn hàng.
“Công ty đã tính đến phương án trữ lạnh, muối hoặc chế biến các sản phẩm đạt chất lượng mà thời hạn sử dụng vẫn đảm bảo”, ông Hùng cho biết.
Không chỉ nhà sản xuất lo hàng tồn mà tiểu thương cũng sợ nên không dám trữ hàng. “Dù hàng đã lên kệ nhưng từ đầu năm đến nay, sức mua vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi nên chẳng ai dám trữ số lượng lớn. Hơn nữa, hàng của các nhà cung cấp luôn đầy kho, kêu lúc nào cũng có thì việc gì phải
trữ, vừa phải bảo quản, vừa lo sợ không bán hết hàng”, bà Ngô Thị Dung, tiểu thương ngành hàng bánh kẹo chợ Bến Thành, cho biết.
Theo các chuyên gia, điều lo lắng của nhà sản xuất, kinh doanh là có cơ sở bởi năm nay, vừa qua lễ Giáng sinh, Tết Dương lịch thì người tiêu dùng lại tiếp tục đón Tết Nguyên đán. Thời gian cách nhau chỉ một tháng nên cơ hội bán hàng sẽ khó hơn vì người dân không còn tiền để chi tiêu liên tục. Vì vậy, ngoài giải pháp ổn định chất lượng, kìm giá, tăng khuyến mãi, DN phải tận dụng hết các cơ hội để đưa hàng đến tay người tiêu dùng.
Tết Nguyên đán là dịp quan trọng nhất trong năm, mang nhiều phong tục tốt đẹp, đầy ý nghĩa của người Việt, nên các DN đều tin rằng, với quan niệm một cái Tết đầy đủ sẽ là khởi đầu cho một năm mới sung túc, thịnh vượng nên nhu cầu mua sắm, chi tiêu cho dịp Tết luôn ở mức cao. Vì thế, Tết là cơ hội để sản phẩm có mặt trên thị trường, tăng thị phần cho DN.
Tuy nhiên, với Tết năm nay, dù chuẩn bị chu đáo, đầu tư mạnh cho khâu bán hàng nhưng bàThanh Lâm, Sài Gòn Food, dự đoán doanh số chỉ tăng 10 - 15% so với Tết năm rồi.
Tết 2013, sản lượng tiêu  thụ của Tân Hiệp Phát tăng 250% so với 2012, nhưng năm nay Tân Hiệp Phát chỉ kỳ vọng tăng 30% so với năm rồi. “Với
tình hình thực tế hiện nay thì đây cũng là bài toán khó cho DN”, bà Trần Uyên Phương, chia sẻ.
Lãnh đạo Co.opmart đã có kinh nghiệm mấy chục năm nay kinh doanh Tết nhưng trước thực tế hiện nay vẫn không dám dự đoán thị trường. Ông
Nguyễn Thành Nhân cho biết, sức mua thực tế chỉ diễn ra trong 10 ngày cận Tết nên rất khó để dự đoán tình hình. Tuy nhiên, để phục vụ cho Tết, Co.opmart sẽ mở cửa sớm và đóng cửa muộn hơn thường ngày.
Cụ thể, từ 20 - 26 Tết, siêu thị mở cửa từ 7 giờ và đóng cửa vào lúc 23 giờ. Từ 27 - 29 Tết, mở cửa lúc 6 giờ và đóng cửa lúc 24 giờ. Và ngay từ mùng 2 Tết, các siêu thị Co.opmart cũng đồng loạt mở cửa bán hàng trở lại. Cũng như thế, năm nay, Vissan tăng cường bán hàng đến 30 Tết và mở cửa vào mùng 2 Tết.

Tìm hiểu câu chuyện đặc sản Tết xuất ngoại

Không chỉ có doanh nghiệp chuyên xuất hàng đặc sản Tết, năm nay, hệ thống phân phối cũng vào cuộc kinh doanh. Mới đây, 4 container hàng thực phẩm Tết gồm bánh tráng, miến khô, phở khô, mì gói, nước tương, nước mắm, trái cây sấy, kẹo mè xửng, rong biển, bánh phồng tôm, nấm đông cô, các loại đậu, tôm sú đông lạnh, chả giò, há cảo, thịt cua, khoai tây cuộn tôm... đã được Big C Việt Nam xuất sang Pháp, Brazil, Thái Lan...
Đặc sản... sang Tây!
Ông Trần Thanh Toàn, chủ cơ sở bánh chưng Trần Gia (TP. Biên Hòa), cho biết đã ký hợp đồng và đã bắt đầu xuất khẩu 35 tấn bánh chưng sang thị trường các nước châu Âu, châu Á và Úc. Nhờ áp dụng công nghệ hút chân không và cấp đông nên bánh có thể để 2 - 3 tháng mà hương vị không thay đổi. Bên cạnh xuất khẩu bánh chưng, cơ sở Trần Gia còn xuất hơn 4 tấn lá dong sang Mỹ, phục vụ Việt kiều ở nước này.
Trước Trần Gia, từ cuối tháng 10/2013, Công ty Trí Đức với thương hiệu mứt Lạc Xuân đã xuất lô hàng 10 tấn sang Mỹ. Cùng với thị trường Mỹ, Trí Đức cũng đã xuất mứt bí, mứt năng, mứt dừa, mứt gừng sang Úc.
Bà Hoàng Thị Tâm Ái, Giám đốc Công ty Trí Đức, cho biết, năm nay, Công ty có nhiều khách hàng mới. Ngoài những khách hàng truyền thống từ Mỹ, Úc, Trí Đức còn có thêm những khách hàng mới từ châu Á. Tính đến nay, Trí Đức đã xuất đi các nước 60 tấn mứt các loại.
Theo các doanh nghiệp, cũng như những mặt hàng xuất khẩu khác, xuất khẩu hàng Tết phải qua nhiều khâu kiểm tra gắt gao về chất lượng, an toàn thực phẩm của các thị trường nhập khẩu. Vì vậy, các cơ sở sản xuất đều phải đầu tư cho chất lượng sản phẩm.
Bà Tâm Ái cho biết, hai năm nay, Trí Đức phải đầu tư công nghệ, dây chuyền chế biến, hệ thống quản lý đạt tiêu chuẩn, chứng chỉ quốc tế về hệ thống quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm ISO, HACCP. Doanh nghiệp bánh mứt Thành Long đầu tư dây chuyền sản xuất mứt khép kín, công nghệ thẩm thấu chân không.
Dù đã đầu tư cho công nghệ sản xuất và hàng đặc sản Tết cũng đã xuất ngoại, nhưng năm nay sản lượng của các doanh nghiệp không tăng mà còn giảm so với năm trước.
Bà Tâm Ái cho biết, tuy có thêm nhiều khách hàng mới nhưng sản lượng xuất khẩu của Trí Đức vẫn giảm so với năm trước. Cụ thể hơn, Công ty Trần Gia đã giảm 6 tấn bánh chưng so với năm trước mà nguyên nhân là vì kinh tế khó khăn.
Bên cạnh đó, do bị thanh toán chậm nên năm nay, các doanh nghiệp chuyên sản xuất thực phẩm Tết cũng ngại tăng thêm đơn hàng mới. Lý giải cho tình trạng này, bà Phạm Thị Ngọc Thúy, chủ doanh nghiệp bánh mứt Thành Long, cho biết:
"Hầu hết các công ty đều xuất hàng thông qua các đầu mối trung gian tại Việt Nam nên giá cũng không cao hơn bán trong nước. Đã vậy, nhà sản xuất còn bị phiền phức bởi các quy định về chất lượng khác nhau của từng quốc gia, thời gian trả tiền khá lâu... nên đơn hàng giảm xuống vì đồng vốn khó quay vòng nhanh. Không chỉ thế, vấn đề thương hiệu cũng là điều đáng quan tâm. Do xuất hàng qua trung gian nên đa phần thương hiệu đều không còn là của nhà sản xuất.
Siêu thị vào cuộc
Không chỉ có doanh nghiệp chuyên xuất hàng đặc sản Tết, năm nay, hệ thống phân phối cũng vào cuộc kinh doanh. Mới đây, 4 container hàng thực phẩm Tết gồm bánh tráng, miến khô, phở khô, mì gói, nước tương, nước mắm, trái cây sấy, kẹo mè xửng, rong biển, bánh phồng tôm, nấm đông cô, các loại đậu, tôm sú đông lạnh, chả giò, há cảo, thịt cua, khoai tây cuộn tôm... đã được Big C Việt Nam xuất sang Pháp, Brazil, Thái Lan...
Những mặt hàng này được bán trong hệ thống siêu thị của Tập đoàn Casino (Pháp). Bà Dương Thị Quỳnh Trang, Giám đốc Đối ngoại hệ thống Big C Việt Nam, cho biết, đây là đợt hàng phục vụ cho nhu cầu của Việt kiều ở các nước trong dịp Tết Giáp Ngọ.
Nhờ làm việc trực tiếp với các nhà cung cấp nội địa có uy tín và xuất khẩu không qua trung gian nên sản phẩm đến tay người tiêu dùng các nước có mức giá tốt, đặc biệt mang đến cho người Việt xa xứ một cái Tết vui và tiết kiệm.
Không chỉ vào dịp Tết này mà trước đó, trong năm 2013, Big C Việt Nam đã đưa hàng Việt Nam ra các nước với tổng kim ngạch khoảng 20 triệu USD. Các mặt hàng chủ yếu là dệt may, nội thất bằng tre, thực phẩm khô, thực phẩm đông lạnh, trái cây. Trong đó, mặt hàng thanh long ruột trắng và đỏ có lượng xuất khẩu tăng gấp đôi năm trước với 160 container (3.000 tấn), trị giá là 2,4 triệu USD.
Cũng như Big C, Metro Cash & Carry Việt Nam cũng đã hợp tác với các công ty của Việt Nam đưa hàng vào hệ thống Metro trên toàn thế giới. Trong năm 2013, đơn vị này đã mua trực tiếp từ các nhà cung cấp sản phẩm nông nghiệp ở Việt Nam với tổng giá trị hơn 6 triệu USD.
Theo kế hoạch, năm 2014, Metro Cash & Carry Việt Nam đẩy mạnh lượng hàng xuất khẩu lên gấp đôi, trong đó, sẽ tập trung vào ngành hàng thủy sản, rau, củ, quả...
Hiện tại, hệ thống siêu thị Co.opmart cũng đã xuất các mặt hàng thực phẩm công nghệ như trà, cà phê, trái cây sấy... sang Singapore. Những mặt hàng này đã được bán trong hệ thống siêu thị FairPrice - đơn vị chiếm đến 60% thị phần siêu thị tại đảo quốc này. Trong năm 2014, những lô hàng đầu tiên xuất sang Singapore dĩ nhiên là hàng đặc sản Tết, được đơn vị này chú trọng đẩy mạnh.

Khả quan chờ khả thi đối với thực phẩm organi

Tuy nhiên, hữu cơ ở đây cũng có năm bảy đường. Theo chia sẻ của một hộ trồng thanh long ở Hàm Thuận Bắc, Bình Thuận, đối với những loại đất trồng đã bạc màu hoàn toàn thì việc hữu cơ hóa 100% ngay là điều không thể. Theo đó, quy trình organic phải tiến hành song song với việc giảm lượng thuốc hóa học dần kết hợp với bón phân hữu cơ. Sản phẩm được tạo ra từ việc kết hợp theo tỷ lệ 50:50 này không thể gọi là thực phẩm organic.
Cơ hội cho hạt gạo Việt Nam
Xu hướng tiêu dùng chuộng các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ đang đặt ra nhiều cơ hội cho nông sản Việt Nam. Cơ hội này lệ thuộc vào cách làm không chỉ của từng doanh nghiệp (DN) mà phải có sự hợp lực từ nhiều phía...
Theo GS-TS. Võ Tòng Xuân, gạo sản xuất theo phương pháp hữu cơ cũng giống như các loại rau củ quả hay thịt gia cầm, tức không dùng hóa chất. Nhưng nếu nói rộng ra, hữu cơ ở đây được hiểu là không xịt thuốc hoá học.
"Theo tìm hiểu và chứng kiến những thửa ruộng trồng theo phương pháp hữu có ở Nhật Bản, tôi thấy, họ làm gạo hữu cơ hoàn toàn không dùng phân bón, chỉ lấy cỏ dại đắp chung quanh gốc lúa. Mỗi cây lúa lên lèo tèo vài bông với khoảng mười mấy hạt. Nếu hữu cơ như thế chắc nhân loại chết hết", GS. Võ Tòng Xuân phân tích.
Chia sẻ thêm về vấn đề này, GS. Võ Tòng Xuân nói, ở Việt Nam đã có gạo hữu cơ hoàn toàn được sản xuất theo đúng khái niệm organic, đó là gạo Hoa Sữa được canh tác ở khu vực rừng U Minh (Cà Mau), với sự chứng nhận từ Bộ Nông nghiệp Quốc gia Hoa Kỳ - USDA ( United State Department of Agriculture).
Đây là sản phẩm sinh thái thân thiện, không làm tổn hại đến môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn của USDA NOP (Chương trình Sản phẩm sạch của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ), được thị trường Mỹ chấp nhận. Đến nay, sản phẩm đã được xuất sang Anh nhưng số lượng rất ít, chỉ khoảng... 600 kg.
Từ kết quả ban đầu này, một số nơi ở Việt Nam đã mạnh dạn thí điểm trồng gạo hữu cơ hoàn toàn 100%, điển hình có tỉnh Sóc Trăng với thương hiệu gạo ST (giống ST) được mệnh danh là đặc sản của vùng, đã dần bị mất hương.
Tiếp xúc với bà Lê Thị Tú Anh, Tổng giám đốc Công ty CP Nông nghiệp GAP, đơn vị vừa hoàn thành giai đoạn 1 chương trình xúc tiến trồng thử nghiệm gạo organic với tên gọi "Tốt lúa lợi tôm" thông qua dự án "Hành trình 5 năm khẳng định chất lượng hạt gạo thơm Việt Nam và cải tạo môi trường nuôi trồng thủy sản" được triển khai từ tháng 7/2013 - 2017.
Bà Tú Anh nhìn nhận, Việt Nam được biết đến là nơi cung ứng gạo đứng nhất nhì thế giới, thế nhưng hầu hết đều xuất gạo giá rẻ và luôn phải đứng sau Thái Lan. Theo kết quả các công ty xuất khẩu gạo Việt Nam, do dư lượng thủy ngân trong gạo quá cao, nên hầu hết các mẫu gạo của Việt Nam khi đem chào ở Singapore, châu Âu đều bị trả về.
Chia sẻ từ hội thảo đầu bờ diễn ra ở Sóc Trăng ngày 3/1/2014, đại diện một DN lớn trong ngành xuất khẩu gạo tiết lộ "Việt Nam không có gạo thơm xuất khẩu, vì đưa đi bao nhiêu mẫu đều bị trả về. Nguyên nhân, gạo thơm rất dễ bệnh, càng bệnh thì càng xịt thuốc, chính điều này đã dẫn đến hệ lụy dư lượng thủy ngân cao".
Trong khi đó, theo chia sẻ từ một công ty phân phối nông sản Việt Nam ở Hoa Kỳ (do một Việt kiều làm chủ), hiện nay, ở khu chợ người Việt thuộc tiểu bang Cali (Mỹ), gạo Thái cũng không còn được chuộng như trước. Vì sau thời gian sử dụng, gạo không còn thơm như ban đầu nên người tiêu dùng nghi ngờ gạo bị ướp hương.
"Đây sẽ là cơ hội cho gạo Việt Nam nếu quá trình phục tráng được nhân rộng", bà Tú Anh nói. Vì thực tế, gạo Thái cũng trồng bằng phân hóa học nhưng điều họ hơn Việt Nam là mỗi năm, nông dân chỉ trồng một vụ lúa nên việc dùng thuốc bảo vệ thực vật cũng giảm hơn.
Do đó, vấn đề của gạo Việt Nam là phải hữu cơ hóa, thế nhưng làm hữu cơ như thế nào? Điều này lệ thuộc vào cách làm không chỉ của từng DN mà phải có sự hợp lực từ nhiều phía.
Chính danh Organic
Ở Việt Nam chưa có một tổ chức nào chứng nhận tiêu chuẩn đối với thực phẩm thuộc diện organic. Trong khi đó, để dễ vào thị trường Mỹ, sản phẩm của Việt Nam phải có được ít nhất hai chứng nhận Global Gap và USDA.
Thực phẩm sản xuất theo phương pháp hữu cơ đang dần trở nên phổ biến nhưng để minh chứng đâu là thực phẩm "organic" thì chỉ có người làm mới biết. Liên quan đến vấn đề này, GS. Võ Tòng Xuân dẫn giải, hiện nay, hai chứng nhận Global Gap và USDA đang được xem là chứng nhận quốc tế đối với thực phẩm sạch.
Song, với chứng chỉ USDA, thực phẩm sẽ dễ vào thị trường Mỹ hơn, dù rằng chi phí để xin cấp chứng chỉ USDA rẻ hơn so với chứng chỉ Global Gap. Ông nói thêm, ở Việt Nam chưa có một tổ chức nào chứng nhận tiêu chuẩn đối với thực phẩm thuộc diện "organic" nên hầu hết đều dùng khái niệm chung là thực phẩm hữu cơ để nói đến một sản phẩm sạch.
Tuy nhiên, hữu cơ ở đây cũng có năm bảy đường. Theo chia sẻ của một hộ trồng thanh long ở Hàm Thuận Bắc, Bình Thuận, đối với những loại đất trồng đã bạc màu hoàn toàn thì việc hữu cơ hóa 100% ngay là điều không thể. Theo đó, quy trình organic phải tiến hành song song với việc giảm lượng thuốc hóa học dần kết hợp với bón phân hữu cơ. Sản phẩm được tạo ra từ việc kết hợp theo tỷ lệ 50:50 này không thể gọi là thực phẩm organic.
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Lượng, chủ hộ sản xuất và cung ứng quả phúc bồn tử ở Đơn Dương, Lâm Đồng - đơn vị cung cấp phúc bồn tử cho những DN như Kem Fanny, Cánh đồng Vàng... cho hay, trước đây, sản phẩm của trang trại ông đăng ký trồng theo tiêu chuẩn Viet Gap nhưng trái còn chua.
Phúc bồn tử là loại trái thu hoạch hằng ngày, nên sâu bệnh cũng không ít, nên cần phải sử dụng thuốc hóa học, song điều này lại không đảm bảo tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm. Do đó, ông Lượng đã thử nghiệm phương pháp organic với phân hữu cơ nhập từ Mỹ trên 7.000ha.
Sau hai tháng, chất lượng trái ngọt hơn, to hơn và kèm theo đó là ít sâu bệnh hẳn. Ông Lượng cho rằng, chi phí dùng phân hữu cơ thế hệ mới (không phải đơn thuần là vỏ cà phê, bùn khoáng...) có chi phí cao hơn 20% so với dùng phân hóa học nhưng về lâu dài thì hiệu quả thu được cao hơn những gì bỏ ra.
Cụ thể là vừa cải tạo được đất trồng vừa nâng chất lượng trái, đồng thời đảm bảo được về mặt sức khỏe cho người làm (vì đa phần đều trồng trong kín, nên mỗi lần phun thuốc, bón phân hóa học ít nhiều sức khỏe của người làm đều bị ảnh hưởng). Hiện nay, ngoài cây phúc bồn tử, một số DN cũng đang thử nghiệm trồng ớt, hoa và một số loại rau theo phương pháp hữu cơ 100%.
Mô hình của GAP
Chi phí là điều khiến nông dân cân nhắc khi theo mô hình sản xuất hữu cơ hóa 100%.
Với chương trình thử nghiệm gạo hữu cơ của Công ty Nông nghiệp GAP, sau gần hơn 4 tháng triển khai, dự án kết hợp dùng phân hữu cơ trên cây lúa thơm giống ST5 và nuôi tôm, kết quả rất khả quan, với 100% tôm phát triển tốt, đồng thời lúa cũng đạt trung bình 30 giạ/công, có nơi đạt từ 35 - 40 giạ/công, cao hơn nhiều so với cách làm thông thường trước đây với mức phí tương đương nhau.
Đánh giá kết quả giai đoạn 1, bà Tú Anh chia sẻ, sau khi triển khai đồng loạt trồng lúa hữu cơ trên những vùng đất nhiễm mặn từ Trà Vinh, Sóc Trăng, Kiên Giang, Bến Tre... đều cho kết quả khả quan.
Tuy nhiên, từ ban đầu, Công ty Nông nghiệp GAP tiếp cận với quy trình trồng lúa hữu cơ không dễ. Đại diện DN này kể, khi họ đặt vấn đề hữu cơ hóa 100% trên đồng ruộng, không ai tin, từ bà con nông dân đến lãnh đạo các sở nông nghiệp hay phòng nông nghiệp tỉnh. Trải qua buổi hội thảo, giới thiệu, thuyết phục GAP nhận được lượng người đăng ký tham gia với gần 4.000 ha.
Nhưng sau vài ngày, cuối cùng chỉ có hơn 400 ha. Dù rằng, GAP cam kết mua lúa cho dân cao hơn thị trường 5% trong 3 năm đầu, năm thứ tư sẽ cao hơn 20%. Thêm vào đó, ở giai đoạn 1, GAP cho nông dân nợ 80% tiền phân và thuốc, không lãi suất, giảm 15% trên giá bán, trả sau thu hoạch. Và ở giai đoạn 2, GAP cho nợ 100% không lãi suất, cuối vụ mới trả tiền.
Thực tế, bài toán chi phí phân, thuốc là điều khiến nông dân cân nhắc khi theo mô hình hữu cơ hóa 100%. Chí phí phân hữu cơ không hề rẻ chính là yếu tố khiến nông dân chưa dám mạnh dạn đầu tư không chỉ trên cây lúa mà còn trên nhiều cây hoa màu và trái cây khác.
Hiểu được vấn đề này, phía GAP cam kết chi phí dùng phân, thuốc hữu cho nông dân không quá 13 triệu đồng/ha (ruộng 2 vụ). Và không quá 14 triệu đồng/ha (ruộng 3 vụ). Mức phí này tương đương với việc dùng phân hóa học nhưng lại có hiệu quả lâu dài cho đất.
Tính đến nay, theo chia sẻ của bà Tú Anh, Công ty đã bỏ ra hơn 20 tỷ đồng cho giai đoạn 1 của dự án (chủ yếu là cho người nông dân nợ và mua lúa cho dân). Nguồn vốn đầu tư này chủ yếu từ vay mượn người thân và vay thế chấp, trong khi đó, phía các ngân hàng Việt Nam chưa mấy mặn mà với dự án vì cho rằng dự án chưa có kết quả cụ thể.
Phía Công ty và đối tác nhập khẩu ở Mỹ cũng đã tiếp cận với Ngân hàng Eximbank (Hoa Kỳ) nhưng cũng chỉ tiếp cận được khoản vay từ 500.000 - 1 triệu USD, chỉ đáp ứng một phần rất nhỏ trong toàn bộ dự án.
Do đó, phía đối tác ở nước ngoài là Công ty Green Rice Fields Trading,Inc (vừa cung ứng phân bón hữu cơ về Việt Nam, vừa tìm đầu ra cho nông sản Việt sang Mỹ và Canada) cũng đang tích cực vận động để tiếp cận nguồn quỹ từ Bộ Nông nghiệp Mỹ.
Nếu phía ngân hàng Việt Nam hỗ trợ về mặt chứng từ pháp lý thì GAP sẽ nhận được khoản vay với lãi suất thấp trong thời hạn 10-18 năm. "Tôi kỳ vọng phía ngân hàng Việt Nam xem xét và có kết quả kiểm định để giúp chúng tôi giải quyết về vấn đề nguồn vốn", đại diện GAP chia sẻ.

Chia sẻ sự việc tổn thất cả trăm triệu đôla vì thủ tục thông quan

Ngân hàng Thế giới cho rằng tình trạng quan liêu, không minh bạch khi làm thủ tục hải quan đang khiến các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thiệt hại lớn. Tất cả các hãng vận tải biển, dịch vụ kho vận được hỏi đều cho biết những khoản phí bồi dưỡng không chứng từ chi cho cán bộ giám sát chiếm từ 5-50% mức phí làm thủ tục ủy thác, kiểm hóa, vận tải.
Rủi ro trong thủ tục thông quan buộc các chủ hàng phải tự bảo hiểm bằng cách duy trì lượng hàng tồn trữ lớn hơn mức cần thiết, đẩy chi phí tăng lên.
Trong báo cáo "Kho vận hiệu quả: Chìa khóa để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh", Ngân hàng Thế giới (WB) tính toán các chủ hàng Việt Nam tốn khoảng 100 triệu USD mỗi năm để trữ hàng do lo ngại chậm trễ trong thông quan hàng hóa.
Dự kiến đến năm 2020, mức tổn thất này có thể lên tới 180 triệu USD. Đây là điều "cực chẳng đã", bởi nếu không tự bảo hiểm, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với việc mất khách hàng, sản xuất gián đoạn hoặc phải giao nhận khẩn cấp với giá đắt hơn.
Chi phí kho vận tại Việt Nam cũng đắt hơn so với ở Trung Quốc, Ấn Độ, Malaysia, Thái Lan. Hơn một nửa doanh nghiệp được khảo sát phản ánh quy định hải quan ngặt nghèo, dẫn đến chi phí tuân thủ cao hơn các nước châu Á khác. Làm việc với cơ quan hải quan Việt Nam cũng khó khăn hơn so với nước láng giềng.
Ngân hàng Thế giới cho rằng tình trạng quan liêu, không minh bạch khi làm thủ tục hải quan đang khiến các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thiệt hại lớn. Tất cả các hãng vận tải biển, dịch vụ kho vận được hỏi đều cho biết những khoản phí bồi dưỡng không chứng từ chi cho cán bộ giám sát chiếm từ 5-50% mức phí làm thủ tục ủy thác, kiểm hóa, vận tải.
Giả sử toàn bộ các container hàng hóa nước ngoài xuất nhập khẩu đều phát sinh phí bồi dưỡng, tổ chức này ước tính phí "bôi trơn" mà doanh nghiệp phải chịu trong năm 2012 là 261 triệu USD và tăng lên 493 triệu USD vào năm 2020.
Chi phí cao trở thành thách thức lớn để tăng năng lực cạnh tranh thương mại của Việt Nam. Theo đánh giá của WB, hoạt động kho vận có tỷ trọng đặc biệt cao trong xuất khẩu do hàng hóa Việt Nam có hàm lượng nhập khẩu cao. Ước tính cho thấy, 70-80% giá trị hàng may mặc xuất khẩu của Việt Nam là nguyên phụ liệu, phụ kiện nhập khẩu. Con số tương ứng của giày dép xuất khẩu là 50%.
Bên cạnh đó, điều này cũng cản trở Việt Nam tìm ra các động lực mới cho tăng trưởng kinh tế. Các tổ chức trong và ngoài nước đều đánh giá sự tăng trưởng của Việt Nam trong 20 năm qua chủ yếu nhờ sự gia tăng nhanh chóng của lực lượng lao động và chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang các lĩnh vực sản xuất, chế biến, dịch vụ có năng suất cao hơn.
"Tuy nhiên, hai động lực tăng trưởng trên đều đang dần cạn kiệt và cần được thay thế với những nguồn tăng năng suất mới", bà Victoria Kwakwa, Giám đốc WB tại Việt Nam nói.
Do vậy, nâng cao chất lượng vận tải, kho vận thương mại sẽ đóng một vai trò quan trọng cho việc nâng cao năng suất trong giai đoạn tới, đồng thời tạo điều kiện để các nhà đầu tư quốc tế và nội địa tìm nguồn hàng xuất khẩu với tổng chi phí thấp hơn so với các nước khác, WB khuyến nghị.
Hiện có 80% đơn vị được khảo sát hoan nghênh ý tưởng thành lập cơ quan giám sát kho vận quốc gia, chịu trách nhiệm quản lý số liệu liên quan đến lưu thông hàng hóa bởi hiện nay đa số các đơn vị phải lệ thuộc vào những nguồn số liệu thiếu tin cậy hoặc không đủ thông tin cập nhật.
Ngoài ra, Việt Nam cũng cần đầu tư xây dựng hạ tầng cả đường bộ và đường biển để đáp ứng nhu cầu giao thương hàng hóa, giảm thiểu chi phí cho doanh nghiệp. Ước tính cho biết, năm 2012, các chủ hàng phải chi trả khoảng 150 triệu USD chi phí vận tải đường bộ phụ trội và đến năm 2020 sẽ là 270 triệu USD do nạn ách tắc trên đường quốc lộ.
Thủ tục hành chính cũng cần được đơn giản và minh mạch hơn để tránh những kẽ hở cho hành vi nhận tiền bồi dưỡng của cán bộ. Đây là một yếu tố đáng kể khiến thời gian xử lý thủ tục cho hàng hóa xuất nhập khẩu giảm đi, WB cho biết.

Thực trạng ngành dệt may vẫn chờ cú hích TPP

Tuy hàng dệt may Việt Nam xuất khẩu đạt ngưỡng 20 tỷ USD trước khi ký kết TPP, nhưng quy mô sử dụng các loại nguyên liệu của Việt Nam mới chỉ đạt dưới 10 tỷ USD. Đây chưa phải là quy mô hấp dẫn để DN đầu tư vào khâu sản xuất nguyên liệu. Bởi sản xuất nguyên liệu có suất đầu tư lớn, đòi hỏi vốn lớn, trình độ kỹ thuật, trình độ quản lý cao hơn, rủi ro nhiều hơn.
Theo thống kê của Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), năm 2013, kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam đạt hơn 20 tỷ USD, nếu kể cả xuất nguyên phụ liệu thì có thể đạt tới 21 tỷ USD và tiếp tục duy trì được tỷ trọng khoảng 17% kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Trong khối đàm phán TPP có hai thị trường rất quan trọng là Hoa Kỳ và Nhật Bản.
Thị trường Hoa Kỳ hiện chiếm 43% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam, Nhật Bản chiếm 11% và các nước TPP khác đang chiếm khoảng 4%. Như vậy, khối các nước TPP đang chiếm gần 60% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam.
Riêng năm 2012, đã có gần 11 tỷ USD xuất khẩu dệt may của Việt Nam vào các nước TPP. Vì vậy, có thể nói khối các nước TPP là thị trường quan trọng nhất của ngành dệt may Việt Nam, ngay cả trong hiện tại và tương lai.
Theo khảo sát của Vitas, hầu hết doanh nghiệp (DN) dệt may Việt Nam rất quan tâm đến các nội dung đàm phán TPP, nhất là trong quy tắc xuất xứ và hàng rào thuế quan. Đây cũng là hai vấn đề chính mà DN cũng như nhà sản xuất đều lưu ý trong mỗi hiệp định thương mại tự do.
Tất cả những vấn đề này đều nhằm thực hiện chiến lược xuyên suốt của ngành dệt may Việt Nam là đẩy mạnh tăng trưởng về quy mô xuất khẩu, từ đó có khả năng xây dựng các chuỗi cung ứng để có thể phát triển bền vững.
Tuy hàng dệt may Việt Nam xuất khẩu đạt ngưỡng 20 tỷ USD trước khi ký kết TPP, nhưng quy mô sử dụng các loại nguyên liệu của Việt Nam mới chỉ đạt dưới 10 tỷ USD. Đây chưa phải là quy mô hấp dẫn để DN đầu tư vào khâu sản xuất nguyên liệu. Bởi sản xuất nguyên liệu có suất đầu tư lớn, đòi hỏi vốn lớn, trình độ kỹ thuật, trình độ quản lý cao hơn, rủi ro nhiều hơn.
Ông Lê Tiến Trường, Phó chủ tịch Vitas, cho rằng, muốn đẩy mạnh được sản xuất nguyên liệu, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, một trong những yếu tố tiên quyết là phải tăng được quy mô xuất khẩu.
Ông Trường cũng khẳng định, khi tham gia vào TPP, DN dệt may sẽ phải đối mặt với ba thách thức lớn. Đầu tiên là bảng chào thuế cần được cắt giảm nhanh và mạnh mới tạo được lợi nhuận đủ lớn, bởi bản chất của cắt giảm thuế là tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, nhà sản xuất cũng như nhà mua hàng.
Cùng đó là quy tắc xuất xứ phải có tính khả thi cao, nếu không thì bản thân quy tắc xuất xứ và thủ tục để chứng minh quy tắc xuất xứ sẽ trở thành rào cản lớn trong việc thực thi Hiệp định TPP. Thêm nữa là thách thức về xu hướng đầu tư rất nhanh và mạnh của các nhà đầu tư nước ngoài với lợi thế cả về tài chính, công nghệ và thị trường đều vượt xa so với các DN Việt Nam.
Theo nhận định của các chuyên gia, khi nội dung của Hiệp định TPP đã dần dần sáng tỏ, biết rõ mốc thời gian có thể thu được lợi ích, lập tức các nhà đầu tư nước ngoài sẽ đầu tư vào Việt Nam. Do lực của DN đầu tư nước ngoài cách rất xa lực của DN Việt Nam, nếu không cẩn thận thì việc hưởng lợi từ TPP sẽ rơi vào tay các DN nước ngoài.
Vitas cũng khuyến nghị DN trong ngành cần có sự chuẩn bị để liên kết các khâu trong chuỗi cung ứng, tránh bị động khi đã ký kết mà lại không tận dụng được các điều kiện thuận lợi với các thuế quan ưu đãi khi thỏa mãn các điều kiện của TPP.
Ngoài ra, các DN phải hình thành chuỗi cung ứng chặt chẽ, có cam kết, có cộng đồng trách nhiệm để xây dựng năng lực cạnh tranh của toàn chuỗi với mục tiêu biến TPP thành cú hích quan trọng cho ngành dệt may Việt Nam tăng trưởng bền vững.